Geýilýän geýimler türkmenler arasynda (M. Atabaýew)

Geýilýän geýimler türkmenler arasynda

Orus bizi almazdan owal, şu geýilýän geýimleriñ birisi hem ýokmuş, hemmesi üýtgeşik geýimdir. Emma her bir tüýsli täze geýim çykan wagtda: ''Ony geýmek dürs däldir'' diýip aýdarlar we ony geýgen adamny köp aýypladylar we aýdardylar: ''Öz dini(ñi) üýtgeşdirdi'' diýip. Weli biraz wagtdan soñra şol...

Dowamy »

179 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Köp heleýlileriñ bagty bolarmy?

Köp heleýlileriñ bagty bolarmy?
(M. Atabaýew)


Öz şerigat işlerini bilmezlik we şu jüre aamlyk köp ýaman bolur, ol sebäpden ke, meniñ ýüregim köp işlerge, köp aýal almaklyga. Hemme adamlar, ýagny ogully-gyzly we akylly ýerinde aýally adamlar hem mestliklerine çydaman alsa bolurmy ýa-da bolmany perzentsiz adam alsa bolu...

Dowamy »

227 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Garaja Burunow (K. Tañrygulyýew)

Garaja Burunow
(1898-1964)




Altmyşynjy ýylda çagalar edebiýatyndan ylmy iş ýazyp başladym. Dissertasiýa üçin ilkinji gowy goşgyny hem gowy hekaýany gözläp ýörün. G. Burunowyñ ady bilen tebigat barada, çaga dilinde, ýeñil, sazlaşykly ýazylan ''Gazlar'' goşgusy ýadyma düşdi. Ony ikinji klasda okuw kitabyn...

Dowamy »

166 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Towşan Esenowa

Towşan Esenowa
(1915 - 1987)

Towşan Esenowa sowetler zamanynyñ türkmen zenanlarynyñ arasyndaky ilkinji şahyrdy hem ilkinji dramaturgdy. Ilki bilen, onuñ terjimehalyny gysgaça gürrüñ bereýin. Ol 1915-nji ýylda Kaka etrabynda dünýä inýär, başlangyç bilimi obalaryndaky mekdepde alýar. 1928-1932-nji ýyllarda Aşgabadyñ aýal-gyzlar...

Dowamy »

166 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Mäti Kösäýew (A. Çüriýew)

Mäti Kösäýew

Köpleriñ mähriban mugallymy, Türkmenistanyñ ylymda at gazanan işgäri Mäti Kösäýew, onuñ manyly ömri, köpgyrañly döredijiligi hakda näçe gürrüñ etseñ edip oturmaly. Onuñ geçen ýoluna ser salyp, ''Bäý-bä, adam başy ㅡ daşdan gaty'' diýleni dogry eken-ow. Durmuşyñ bu ýowuz şatylaryna ol nädip döz geldi-kä?'' diýeniñi duýma...

Dowamy »

156 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Türkmen aýallarynyñ zehini

Türkmen aýallarynyñ zehini

Köp aýallar her bir işlerde erkek adamlardan asgyn däldir. Okuwly aýallaryñ içlerinde her bir işleri her erkekden kem etmeýän köp akylly şägirtleri (?) köpdür. Aýallarymyz akylsyz bolsalar, günä özümizdendir. Ol sebäpden ke, biz olary ynsan hasap etmeýäs, okatmaýas. Elbetde, okuwsyz hiç bir iş ýola gitmez....

Dowamy »

157 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Galyñ jähtinden, ýagny ynsan söwdasy türkmenler arasynda (Muhammetguly Atabaý ogly)

Galyñ jähtinden, ýagny ynsan söwdasy türkmenler arasynda (Muhammetguly Atabaý ogly)



Gadym zamanda, birnäçe ýyl mundan owal baý-baýarlaryñ elinde köp gullar bolarmyş. Şol gullary eýeleri satsa satarmyş, öldürse we her zat etse, eýesiniñ ygtyýary ýetermiş we gullarynyñ hiç bir sorag-idegi bolmazmyş. Şu wagt şol zamanlar...

Dowamy »

186 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Hemme işlerde türkmenler başga milletden gaýradyr (Muhammetguly Atabaý ogly)

Hemme işlerde türkmenler başga milletden gaýradyr


Men köp pikirler çekdim, biziñ türkmenler arasynda näme iş bardyr ke, ökde we öñde bolsun başga milletlerden diýip. Şu jüre ökde we öñde hiç bir iş tapabilmedim. Adamlar, eger bilseñiz we men ýañlyş diýsem, aýdyñ. Ýañlyşmaz hiç bir iş etmedik adam. Hudaý Tagaladan başga ynsan...

Dowamy »

153 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Täze çykan türkmen okuwy

Täze çykan türkmen okuwy


Şagadamda gamgyn bolup oturan wagtym maña gürrüñ berdiler: ''Çelekende ýomutlar aralarynda 60-dan köpräk gyz we gelinler täze okuw düzgüni bilen okap, hat ýazmakny we pozmakny ögrenýäler'' diýip. Gam-gussa ýadymdan çykyp, ýüregim para-para açylyp, derýanyñ ortasyga, Çelekene gitmäge howlukma başladym....

Dowamy »

171 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Täze okuw düzgüni (Muhammetguly Atabaýew)

Täze okuw düzgüni

Her söz geplenende, agyzdan owaz çykar. Şo owazga görä hat hem ýazylar. ''Elip'', ''biý'' musulman harplarynyñ atlarydyr. Emma okulgan wagtyda başga jüre atlanur. Meselem, Atabaý adyda ilki owazy ''a'' eşidilse, onsoñ ''t'', onsoñ ýene ''a'', ýene ''b'', ýene ''a'', ýene ''ý'', eşidilişine görä hem okaýalar we ýazýa...

Dowamy »

127 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Okuw we türkmen mekdepleri (Muhammetguly Atabaý ogly)

Okuw we türkmen mekdepleri

Hudaý Tagala dünýäni ýaradandan bäri okuw, ylym, emel we jüre işler gün-günden ileri gidýändir. Her bir işler bir duran ýerinde durman üýtgeşilýändir.
Hemme dünýädäki milletler bir-birinden bilmedik hünär w ylymlaryny ögrenip we ýetmedik zatlaryny ýetirip, her bir işlerde bir-birlerinden ökde we öñe...

Dowamy »

114 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Ýazyjy Muhammetguly Atabaý ogly

Ýazyjy Muhammetguly Atabaý ogly

Türkmen edebiýatynyñ taryhynda XIX asyryñ ahyrlaryndan XX asyryñ otuzunjy ýyllaryna çenli bolan döwürde dowam eden jeditçilik (täzeçillik) akymynyñ meşhur wekilleriniñ biri Muhammetguly Atabaý ogly 1885-nji ýylda şol wagtky Zakaspiý oblastynyñ Aşgabat uýezdiniñ Durun pristawlygynda (häzirki Ahal welaýa...

Dowamy »

130 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Köneürgenç rowaýatlary -3

KUBRANYŇ KÖLI


Şeýh Nejmeddin Kubranyň ady Ürgençde doga ýaly görülýärdi. Ýogsam näme, ol hem edil Ibn Sina, Beruni, Muhammet al Horezmi ýaly Ürgenjiň bagtyna gonan ajaýyp ýyldyzlaryň biridi ahyry. Ýiti paýhasy, çakdanaşa ylymlylygy üçin soltanada hem onuň sarpasy uludy. Şonuň üçin hem Ürgendçdäki ähli alymlaryň, şahyrlaryň ki...

Dowamy »

172 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Köneürgenç rowaýatlary -2

MERDIŇ GÖZÝAŞY
Horezm şalarynyň biri erbet näsaglady. Kesel halys basmarlap, şanyň jany bogazyna geldi. Ahyry ol ýurduň ähli tebiplerini ýygnap ölüme buýurmagy ýüregine düwdi. Baş wezire pkirini ýaňzytdy hem:
-Gudraty güýçli hökümdar. Hekimleri ýene bir ýygnaly. Belki bir zat tapaýadylar-diýdi.
Şol pursatyň özünde çaparlar, jar...

Dowamy »

161 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Köneürgenç rowaýatlary

KÖNEÜRGENÇ



Ak sakgally, ýüzi peşeneli ýaşuly hasasyny ýere diräp, skameýkada otyr. Köçeden geçýän maşynlaryň yzy üzülenok.
-Baba, näme üçin biziň şäherimize «köne» diýýärler? Onuň nämesi köne?
-Ýok, oglum, biziň şäherimiz täze. Görýäňmi, heý, köne zat barmy? Köne zat bolsa derrew aýryp, täzesini gurýarla...

Dowamy »

147 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Ejekejan (erteki)

Ejekejan


Biyri barmyş, biyri ýokmyş. Öñler bir garyyp adam barmyş. Onuñ bir gyzy bilen bir ogly barmyş. Gyzynyñ ady Ejekejan, oglunyñ ady Baýmyratmyş. Bir gün olaryñ gapysyna bir saýyl gelip, iymäge zat diläpdir. Garyp adam oña:
-Kömek etmäge zadym ýok, arpa-bugdaýym bolmady- diýär.Saýyl:
-Gyzyñ öldürip arpa, og...

Dowamy »

167 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Seljuknama (dowamy -7)

BEÝIK SOLTAN ABUTALYP TOGRUL BEGIŇ BEÝANY   Abutalyp Muhammet ibn Mikaýyl ibn Seljuk dört ýüz ýigrimi dördünji ýylda soltanlyk tagtyna geçip, patyşalygyň öwgüli dessuryn öňe tutup, jahandarlyk däbini we resimlerini ýerine ýetirip başlady. Wezir, maslahatçy, hajyp we kätip tutundy. Wezirleri: Abulkasym Güýäni, Ahmet Dehistany, Amydyl Melik Abu Nasyr...

Dowamy »

80 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Seljuknama (dowamy -5)

Kim syýasatda ýagşy bolsa, hökümdarlygy dowamly bolar». Ýene-de aýtdy: — Mundan soňra ýene-de patyşalardan we hanlardan köp ogullar dünýä gelerler. Eger olaryň ýanlaryndaky ulular, begler, pälwanlar düzgüni-ýörelgäni berk tutmasalar, hanlyk we patyşalyk işi sarsyp, ýok bolar. Şonda Oguz hany arzuw ederler, emma ol bolmaz, ony tapmazlar. Ýene-de aýt...

Dowamy »

76 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Seljuknama (dowamy -4)

OGUZYŇ WESÝET EDIP, TÖRE GURDUGY, AHLAGY WE HÄSIÝETI, MÜBÄREK DILINDEN ÇYKAN HEM-DE ONUŇ AÝDAN TYMSALLARY WE HIKMETLI SÖZLERI   Oguz tamam Türküstan, Eýran we Turany tabyn edip, özüniň gadymy ata ýurduna baranda ähli ogullaryny we agtyklaryny illi-ilinden, boýly-boýundan getirip, bir uly toý tutdy. Hersine altyn-kümüş, bezelen halatlar, mertebeleri...

Dowamy »

64 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago

Seljuknama (dowamy -2)

Ol aýtdy: — Seniň sözüňi kabul etdim. Haktagala iman getirip, ony söýüjilerden bolandan soňra, Oguz ony aldy we söýdi. Şeýlelikde, Oguz diňe onuň bilen söhbet tutup, onuň gaşyna baryp, öňki aýallarynyň ýanyna barmaýardy. Oguzyň özi bir Taňra sygynýan, hudaýhon we doga-dilegli adam bolandan soň, kapyr atasy we doganoglanlary bilen kän bir garyşmak i...

Dowamy »

89 0
Edebiýat, Jeksparro tarapyndan 3 months ago