Özüň bol!

Doktor Jeýms Gordonyň şahsyýetiň özboluşlylygy hakda jaýdar aýdan sözleri bar: “Özüň bolmak, özüň bolup ýaşamak meselesi edil taryhyň özi ýaly gadymydyr we adamzat durmuşy ýaly köpgyraňlydyr. Durmuşda öz ornuňy tapmazlyk, özlügiňi ýitirmek bolsa köpsanly ruhy dartgynlylygyň we göwünçökgünligiň gönezligidir”. “Ýaradylan zatlaryň içinde sen ýeke-täk....

Dowamy »

100 0
Edebiýat, 2 weeks ago


Amitabh Baççan

Meşhur hindi kino aktýory Amitabh Baççan 1942-nji ýylyň 11-nji oktýabrynda Hindistanyň Allahabat şäherinde eneden dogulýar. Ol Hindistanyň iň ýokary gatlaklaryndan bolan maşgalada ulalyp kemal gelýär. Onuň kakasy Hariwanş Raý Baççan öz ýurdunyň meşhur şahyry, ejesi Tedji Baççan bolsa jemgyýetçilik işgäridir. Amitabh ilki Şerwud kollejini, soňra Nai...

Dowamy »

125 1
Edebiýat, 3 weeks ago


Maýk Taýson

Dünýä belli boksçularyň arasynda ady äleme ýaň salan Maýk Jerard Taýson 1966-njy ýylyň 30-njy iýunynda ABŞ-yň Nýu-ýork ştatynyň Bruklin şäherinde Lorna Smitiň maşgalasynda dünýä inýär. Maýk Taýson ejesiniň birinji adamsynyň, ýagny öz biologik kakasynyň familiýasyny özüne familiýa edip saýlap alypdyr. Ol entek dünýä inmänkä, kakasy bilen ejesi aýryl...

Dowamy »

156 1
Sport, 3 weeks ago


Muhammet Aly

Asly afro-amerikan neslinden bolan Kassius Marsellus Kleý, ýagny meşhur boksçy Muhammet Aly 1942-nji ýylyň 17-nji ýanwarynda ABŞ-yň Luiswill diýilýän ýerinde dünýä inýär.

Muhammet Aly 12 ýaşyndaka boks bilen tanşyp, gysga wagtyň içinde amerikan boks guramalaryna agza bolup, “Altyn ellik”ýaryşynda resmi däl duşuşyklarda tutluşyp başla...

Dowamy »

147 0
Sport, 3 weeks ago


Pele

Dünýä futbol taryhynda iň meşhur futbolçylaryň biri Peledir. Hakyky ady Edson Arantes do Nascimento Pele bolup, ol 1940-njy ýylyň 23-nji noýabrynda Braziliýanyň “Três Corações” diýilýän ýerinde Dondinho we Celeste Nascimentolaryň garyp maşgalasynda dünýä inýär.

Pele 11 ýaşyna çenli Bauru Atletic futbol klubunda oýnap, boş wagtlary bo...

Dowamy »

138 0
Sport, 3 weeks ago


Gurban Berdiýew barada

“Men näme isleýänimi, nirä barýanymy bilýärin”.

Berdiýewiň bu sözleri aýdany düýnki ýaly ýadymyzda. Hatda bu barada gazetde şeýle habar çykypdy. “Rubin Kazanyň maksady – Ýewropa ligasy çempionlygy”. Şol ýyl hakykatdanam Berdiýewiň topary diýseň üstünlikli çykyş edýärdi. Ýewropa ligasynda, Interli grupbadan birinjiik bilen çykyp, Atle...

Dowamy »

209 0
Sport, 4 weeks ago


Top depmän tälimçi bolanlar

Kenarda öz toparynyň futbol oýnuny dolandyrýan tälimçileriň köpüsi, hatda agramly bölegi wagtynda meýdançada der döken futbolçylardyr. Näme sebäpdendigi bilinmese-de, ýyldyz futbolçylardan o diýen başarnykly tälimçi çykanok. Elbetde, ýek-tük bar hem bolsa, güýçli tälimçileriň aglabasy orta-tap futbolçylardan ybarat diýsek öte geçdigimiz bolmaz. Asl...

Dowamy »

179 0
Sport, 4 weeks ago


Ronaldo hakynda hakykat

Kriştiano Ronaldo 1985-nji ýylyň 5-nji fewralynda Funçal Madeiroda eneden bolýar. Ol Doloris Dos Santos we Hose Denis Aweironyň in kiçi çagasydyr.

Doly ady Kriştiano Ronaldo dos Santos bolup, Ronaldo onuň ikinji adydyr. Kakasy Ronald Reganyň muşdagy bolany üçin oňa şol ady dakypdyr. Onuň Hugo atly agasy hem-de Katio we Elma atly aýal...

Dowamy »

176 0
Bilim, 4 weeks ago


Ilkinji sagat

Taryhda ilkinji sagady miladydan öňki 4000-3500-nji ýyllarda müsürliler oýlap tapypdyr. Olar ilkinji ulanan sagatlaryny “güneş sagady” diýip atlandyrypdyr. Günüň süýşüşine görä dik duran jisimiň emele gelýän kölegesine seredip, olar wagty hasaplapdyrlar. Bu sagadyň kemçiligi: ol gijelerine garaňky bolansoň işlemeýärdi. Şonuň üçinem, wagtyň geçmegi...

Dowamy »

91 0
Bilim, 4 weeks ago


Ilkinji äýnek

Taryhda Ilkinji äýnek 1280-nji ýylda Armati adyndaky italýan (wenesiýaly) fizik tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Bu äýnek jisimleri ulaldyp, aňsat görmek mümkinçiligini döredipdir. Ol tegelek we aýry jübüt böleklerden ybarat bolupdyr.

Häzirki zaman äýnegiň ilkinji görnüşini Rojer Bekon oýlap tapypdyr. Ilki bu äýnek el bilen tutulýan «l...

Dowamy »

79 0
Bilim, 4 weeks ago


Ilkinji şokolad

Taryhda ilkinji şokolad takmynan VI asyrda Amerika topraklarynda ýaşan Aztek we Maýa halklary tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Olar kakao agajynyň noýba şekilli dänejiklerinden ýokumly hem-de tagamly ajy içki ýasapdyrlar. Bu içgä «xcoatl» diýip at dakypdyrlar. Ýerli halk bu içgini 1519-njy ýylda Amerikany basyp almaga gelen ispan goşunyndaky syýahatç...

Dowamy »

80 0
Bilim, 4 weeks ago


Ilkinji sirk binasy

Taryhda bize mälim bolan ilkinji sirk binasy b.e.öňki VI asyrda gadymy Rimde gurlan «Sirkus Maksimus» binasydyr. Bu sirk binasy beýik diwarly, stadiona meňzeş U şekilli gippodrom bolupdyr. Bu ýerde araba tirkegli atlaryň ýaryşy geçirilipdir. Şondan esli wagt soň Ýuliý Sezar tarapyndan b.e.öňki I asyrda bir wagtda 150 müň tomaşaçy ýerleşer ýaly, sir...

Dowamy »

66 0
Bilim, 4 weeks ago


Ilkinji ensiklopediýa

Taryhda ilkinji ensiklopediýa Platonyň ýegeni Spewsipp (b.e.öňki 407-339 ý.ý.) tarapyndan b.e.öňki 348-nji ýylda taýýarlanypdyr. Onuň taýýarlan ensiklopediýasynda Platonyň taryh, pelsepe, matematika baradaky pikirleri beýan edilipdir. Spewsipp öz ensiklopediýasyna Aristoteliň hem belliklerini girizipdir.

Çeşme: Trewor Gomer, «Ilkinji...

Dowamy »

59 0
Bilim, 4 weeks ago


Taryhda ilkinji tozan sorujy

Ilkinji tozan sorujy

Taryhda ilkinji tozan sorujy 1901-nji ýylda angliýaly inžener H. Cecil Booth tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Emma onuň ýasan tozan sorujysy öý üçin däl-de, önümçilik ýerlerini arassalamak üçin niýetlenen uly awtomaşyn görnüşinde bolupdyr. Bu tozan sorujynyň ýene-de bir aýratynlygy ýangyç bilen işlemegi, önümçilige...

Dowamy »

80 0
Bilim, 4 weeks ago


Ilkinji kitap çap edýän enjam

Taryhda ilkinji kitap çap edýän enjamy biziň eýýamymyzyň 200-nji ýylynda hytaýlylar oýlap tapypdyr. Onuň ilkinji görnüşi bilen sahypalary diňe bir-birden köpeldip bolýan eken. Ilkinji elde çalt-çaltdan yzygyderli kitap çap edýän enjamy bolsa biziň eýýamymyzyň 1401-1408-nji ýyllarynda hytaýly Pi Şeng ýasapdyr.

Taryhda ilkinji gezek hä...

Dowamy »

59 0
Bilim, 4 weeks ago


Ilkinji kanun

Adamzat siwilizasiýasynyň iň gadymy ojaklarynyň biri hasaplanýan Şumer-akkad medeniýeti ilkinji kanunyň hem dörän ýeridir. Taryhda ilkinji kanun Mesopotamiýada (Tigr bilen Ýefrat derýasynyň aralygy) ýaşap geçen şumerler tarapyndan miladydan öňki 2100-2050-nji ýyllarda ýazylypdyr. Bu kanunlar Şumer-akkad patyşasy Ur-Nammu tarapyndan döredilipdir. Bu...

Dowamy »

99 1
Bilim, 4 weeks ago


Ilkinji pul

Taryhda ilkinji metal puly miladydan öňki VII asyrda günbatar Anadolyda (häzirki Türkiýäniň çäklerinde) ýaşan midiýalylaryň koroly Alýattes oýlap tapypdyr. Bu pul teňňe görnüşinde bolupdyr. Ol mis, kümüş we altyn garyşdyrylyp ýasalypdyr.

Taryhda ilkinji kagyz puly biziň eramyzyň 806-njy ýylynda hytaýlylar ulanyşa girizipdirler. Ýewro...

Dowamy »

84 0
Bilim, 4 weeks ago


Ilkinji radio

Taryhda ilkinji radio 1901-nji ýylda Guglielmo Markoni (1874-1937) tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Ol Atlantik ummanynyň üstünden «mors» elipbiýi bilen iberen signallarynyň esasynda bu günki radiony oýlap tapypdyr. Ol 1904-nji ýylda «radiony oýlap tapan» diýip patent alýar. Ýöne G. Markoniniň nazaryýetiniň üstünde işläp, serbiýaly Nikola Tesla 1893-...

Dowamy »

84 0
Bilim, 4 weeks ago


Ilkinji fotoapparat

Taryhda ilkinji häzirkizaman fotoapparat 1826-njy ýylda fransiýaly Žozef Nisefor Nieps (1765-1833) tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Ol 1826-njy ýylda iş otagynda işleýärkä, kameranyň öňüne bir inçe kagyz ýerleşdirip, gurşun we galaýy garnuwyndan ýasalan, düşüriljek surata niýetlenen serişdäniň üstüne suraty düşüripdir. Onuň bu düşüren suraty 8 sagatl...

Dowamy »

84 0
Bilim, 4 weeks ago


Ilkinji gazet

Taryhda ilkinji gazet miladydan öňki 59-njy ýylda imperator Ýuliý Sezaryň karary esasynda Rim senaty tarapyndan çykarylypdyr. Bu gazetde doglan günler, durmuş toýlary, nikalaryň bozulmagy we ölüm hadysalary barada ýazylypdyr. Halkyň bolan wakalardan habardar bolmagy üçin Rimiň ähli künjegine gazet paýlapdyrlar. Okap bilmeýänler üçin bolsa köpçülik...

Dowamy »

70 0
Bilim, 4 weeks ago


Ilkinji telewizor ýaýlymy

Taryhda ilkinji telewizor ýaýlymy John Logie Baird (1888-1946) tarapyndan 1924-nji ýylda oýlanyp tapylypdyr. Ol üýtgäp durýan metal diskleri ulanyp, elektrik kabeliniň kömegi bilen suratlary aýna ekranyň ýüzünde wideo şekilli görkezmegi başarypdyr. 1926-njy ýylda Londonda Selfridgestde bilim edaralarynyň öňünde öz işini subut edipdır. 1932-nji ýyld...

Dowamy »

122 1
Bilim, 1 month ago


Ilkinji el telefony

Taryhda ilkinji el telefony Dr. Martin Kuper tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Onuň oýlap tapan telefonynyň ady — Motorola. 1973-nji ýylda Kuper öz oýlap tapan telefonyny ilkinji gezek sergide görkezipdir. Ilkinji gepleşik onuň bilen telefon barlag edarasynyň başlygy Joel Engel ikisiniň arasynda bolupdyr.

Aslynda bu el telefony oýlanyp...

Dowamy »

132 0
Bilim, 1 month ago


Ilkinji kagyz

Taryhda ilkinji kagyzy milady öňki 105-nji ýylda Hytaýda imperatoryň geňçisi Tsai Lun tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Biziň eýýamymyzyň 750-nji ýylynda Samarkantda,794-nji ýylynda bolsa Bagdatda ilkinji kagyzlar ulanylyp başlapdyr.

Taýýarlan: Kätip Myradow

Dowamy »

81 0
Bilim, 1 month ago


Ilkinji ruçka

Taryhda hat ýazmak üçin niýetlenen ilkinji galam b.e.öňki 1000-nji ýyllarda Hytaýda oýlanyp tapylypdyr.

***

Häzirkizaman ruçka taryhda ilkinji gezek wengriýaly oýlap tapyjy heýkeltaraş we žurnalist Lazlo Biro (1899-1985) tarapyndan 1930-njy ýylda ýasalypdyr.

Terjime eden Kätip Myradow

Çeşm...

Dowamy »

77 0
Bilim, 1 month ago


Ilkinji uçan adam

Ilkinji uçmaga synanyşan alym Abbas Kasym ibn Firnasdyr. Ol astronom, fizik, himik, şahyr we musulman alymdyr. Taryhy maglumatlara görä, Endulusly (Ispaniýanyň Kordoba şäheri) Abbas Kasym ibn Firnasyň uzak wagtlap geçiren barlaglarynyň netijesinde täze bir enjam oýlap tapypdyr. Ýagny ol üstüne egin-eşik geýip, uly guşuň ganatyny ýasap dakynypdyr. S...

Dowamy »

132 2
Edebiýat, 1 month ago